Instalacja i konserwacja rur PE: najlepsze praktyki zapewniające długotrwałe użytkowanie

Rura PE zainstalowane i konserwowane zgodnie z ustalonymi najlepszymi praktykami, rutynowo osiągają żywotność 50–100 lat w zastosowaniach związanych z wodą, gazem, nawadnianiem i hydrauliką. Najczęstszym przyczynom przedwczesnych awarii — nieszczelności połączeń, degradacji pod wpływem promieni UV, niewłaściwej głębokości zakopania i nieprawidłowym parametrom wtapiania — można całkowicie zapobiec dzięki zdyscyplinowanemu montażowi i zorganizowanemu harmonogramowi konserwacji. Niezależnie od tego, czy wdrażasz Rura PE do systemów nawadniających na polach uprawnych, rur PE do dystrybucji gazu w infrastrukturze miejskiej lub elastycznych rur PE do instalacji wodno-kanalizacyjnych w budynkach mieszkalnych i komercyjnych, podstawowe zasady prawidłowego obchodzenia się, łączenia, układania i prób ciśnieniowych mają zastosowanie do wszystkich zastosowań i bezpośrednio determinują długoterminową wydajność.

W tym przewodniku przedstawiono praktyczne, poparte specyfikacją najlepsze praktyki dla każdego etapu użytkowania rur PE — od czynności przed instalacją, poprzez metody łączenia, wymagania dotyczące zakopywania, próby ciśnieniowe i bieżącą konserwację — wraz z konkretnymi wartościami danych dla każdego krytycznego parametru.

Zrozumienie gatunków rur PE i ich wymagań specyficznych dla zastosowania

Nie wszystkie rury PE są wymienne. Gatunek polietylenu — zdefiniowany na podstawie klasyfikacji gęstości i minimalnej wymaganej wytrzymałości (MRS) — określa ciśnienie znamionowe, odporność chemiczną i temperaturę zainstalowanego systemu. Dopasowanie odpowiedniego gatunku do zastosowania jest pierwszą i najważniejszą decyzją dotyczącą instalacji.

Równie ważny jest SDR (Standard Dimension Ratio – stosunek zewnętrznej średnicy rury do grubości ścianki). Niższy SDR oznacza grubszą ściankę i wyższą wartość ciśnienia. SDR 11 w gatunku PE100 to standardowa specyfikacja dla rur PE do dystrybucji gazu w większości norm międzynarodowych, zapewniając ciśnienie robocze 10 barów przy wymaganym współczynniku bezpieczeństwa. W przypadku rur PE do systemów nawadniających pracujących pod ciśnieniem 3–6 barów zazwyczaj określa się SDR 17 z PE80 lub PE100, co pozwala obniżyć koszty materiałów przy zachowaniu odpowiedniego marginesu bezpieczeństwa.

Postępowanie i przechowywanie przed instalacją: zapobieganie uszkodzeniom zanim rura znajdzie się w ziemi

Znacząca część awarii instalacji rur PE wynika z uszkodzeń powstałych podczas transportu, przechowywania lub przenoszenia — uszkodzeń, które mogą nie być widoczne gołym okiem, ale tworzą koncentratory naprężeń, które pod ciśnieniem roboczym rozprzestrzeniają się aż do awarii. Przestrzeganie prawidłowych procedur postępowania całkowicie eliminuje to ryzyko.

Wymagania dotyczące przechowywania

• Ekspozycja na promieniowanie UV: Rura PE stabilizowana sadzą (standardowa formuła do układania w ziemi) może być przechowywana na zewnątrz do 2 lata bez degradacji UV. Niepigmentowane lub kolorowe rury PE do instalacji wewnętrznych należy przechowywać z dala od bezpośredniego światła słonecznego — ekspozycja na promieniowanie UV powyżej 500 godzin znacznie pogarsza długoterminową wytrzymałość hydrostatyczną rury, jeśli nie ma stabilizacji sadzy.
• Wsparcie i przechowywanie cewek: Proste odcinki rur należy przechowywać na płaskiej, ciągłej podporze, aby zapobiec trwałemu odkształceniu ugięcia. Rura w zwojach (typowa dla elastycznych rur PE do instalacji wodno-kanalizacyjnych i systemów nawadniających o małej średnicy) powinna być przechowywana na płaskiej powierzchni lub na szpuli, przy czym średnica zwoju powinna przekraczać określony minimalny promień zgięcia – zazwyczaj 20–25x średnica zewnętrzna rury dla standardowych gatunków PE.
• Wpływ temperatury na obsługę: Poniżej 5°C rura PE staje się wrażliwa na przecięcia i uderzenia. Nie upuszczaj, nie przeciągaj po ostrych powierzchniach ani nie przykładaj obciążeń punktowych do rur PE w niskich temperaturach. W temperaturach poniżej 0°C minimalny promień zgięcia znacznie wzrasta — przed przystąpieniem do rozwijania w warunkach zimowych należy zapoznać się z danymi producenta dotyczącymi gięcia w niskich temperaturach.

Kontrola rur przed instalacją

Przed opuszczeniem każdego odcinka rury do wykopu należy wizualnie i ręcznie sprawdzić całą długość pod kątem: żłobień powierzchniowych lub nacięć głębszych niż 10% grubości ściany (odrzucić każdą rurę z uszkodzeniem przekraczającym ten próg), odkształcenie owalności (rura powinna powrócić do kształtu okrągłego w ciągu 24 godzin od rozwinięcia w temperaturze otoczenia powyżej 10°C) oraz odbarwienie lub kredowanie wskazujące na degradację pod wpływem promieni UV. Zaznacz i odłóż na bok wszelkie podejrzane długości do zwrotu — nie instaluj uszkodzonej rury i oczekuj, że system będzie działał zgodnie ze specyfikacją.

Metody łączenia: zgrzewanie doczołowe, zgrzewanie elektrooporowe i złączki zaciskowe

Złącze jest najbardziej wrażliwym punktem w każdym systemie rur PE. Wybór właściwej metody łączenia i wykonanie jej zgodnie z określonymi parametrami jest pojedynczym czynnikiem mającym największy wpływ na niezawodność systemu po wyborze gatunku rury.

Zgrzewanie doczołowe — metoda standardowa dla rur o średnicy 63 mm i większej

Fuzja doczołowa podgrzewa oba końce rury przy rozgrzanej płycie w temp 200–230°C aż do powstania kontrolowanej kulki stopu, następnie usuwa płytkę i łączy stopione końce pod obliczonym ciśnieniem stapiania. Prawidłowo wykonane złącze doczołowe jest mocniejsze od rury macierzystej – tak naprawdę jest najsłabszym ogniwem tylko wtedy, gdy naruszone zostaną parametry procesu.

Krytyczne parametry procesu (wg ISO 21307 i EN 12007-2 dla usług gazowych):

• Temperatura płyty grzewczej: 200–230°C (przed każdym spawaniem sprawdzaj termometrem kontaktowym – nie polegaj wyłącznie na wyświetlaczu maszyny).
• Czas nagrzewania: Minimum 10 sekund na mm grubości ścianki w warunkach standardowych. W przypadku rur PE do dystrybucji gazu w temperaturze otoczenia poniżej 10°C należy dodać 20–30% do czasu nagrzewania.
• Czas zmiany: Maksymalnie 6–10 sekund, w zależności od średnicy rury — należy zdjąć płytę grzejną i połączyć końce rur, zanim powierzchnia stopu ostygnie poniżej temperatury topnienia. Przekroczenie czasu przezbrojenia powoduje powstanie zimnej spoiny o znacznie zmniejszonej wytrzymałości złącza.
• Czas chłodzenia: Co najmniej 10–15 minut pod ciśnieniem chłodzenia przed wyjęciem z maszyny. Przesunięcie złącza przed jego odpowiednim schłodzeniem powoduje odkształcenie strefy stopu.
• Kontrola koralików: Prawidłowo uformowany ścieg doczołowy powinien być równomierny, symetryczny i gładko przylegać do powierzchni rury. Asymetryczny, wąski lub płaski zgrubienie wskazuje na niewłaściwą temperaturę lub ciśnienie — odrzuć i wytnij złącze.

Elektrooporność — preferowana do napraw, armatury i zamkniętych przestrzeni

Złączki elektrooporowe zawierają wbudowane druty oporowe, które topią otwór złączki i powierzchnię rury po przyłożeniu kontrolowanego prądu elektrycznego. Procesem sterują parametry kształtki zakodowane w kodzie kreskowym – wysokiej jakości kontroler elektrooporowy odczytuje kod kreskowy kształtki i automatycznie ustawia prawidłowe napięcie i czas zgrzewania. Eliminuje to zmienność operatora z podstawowych parametrów stapiania.

Krytycznymi zmiennymi kontrolowanymi przez operatora podczas elektrooporu są: skrobanie powierzchni rury (co najmniej Należy usunąć warstwę o grubości 0,1–0,2 mm od powierzchni rury w strefie wtapiania w celu usunięcia utlenionego materiału), okrągłość rury w złączce (owalność rury należy skorygować za pomocą narzędzia do zaokrąglania przed wtopieniem w przypadku rury, która została zwinięta) i wyrównanie — rura i złączka muszą być utrzymywane w prawidłowym ułożeniu za pomocą zacisków przez cały okres chłodzenia (zwykle 15–30 minut po zakończeniu zgrzewania).

Złączki zaciskowe — do elastycznych rur PE do instalacji hydraulicznych i instalacji o małych średnicach

Złączki zaciskowe to standardowa metoda łączenia elastycznych rur PE do zastosowań wodno-kanalizacyjnych i połączeń nawadniających o małej średnicy (zwykle 16–63 mm). Prawidłowo wykonane złącze zaciskowe na rurze PE wymaga: czystego, kwadratowego cięcia rury (użyj obrotowego obcinaka do rur – nigdy piły do metalu), wkładki podporowej wciśniętej do oporu wewnątrz końca rury (obowiązkowe w przypadku rury PE – wkładka zapobiega zapadaniu się miękkiej rury pod wpływem ściskania) i dokręcenia momentem zalecanym przez producenta. 1,5–2,5 obrotu powyżej dokręcenia ręcznego w zależności od rozmiaru dopasowania.

Wykopy, podsypka i zakopywanie: parametry instalacji zapewniające długoterminową wydajność

Rura PE jest elastyczna — to jedna z jej największych zalet, ponieważ pozwala na uginanie się i pochłanianie ruchu gruntu, który mógłby spowodować pęknięcie sztywnej rury. Jednak ta sama elastyczność oznacza, że ​​rura wymaga odpowiedniego podparcia do osadzenia, aby zachować swój kołowy przekrój poprzeczny pod obciążeniem gruntem. Nieodpowiednie podłoże powoduje owalne odkształcenie, które stopniowo zwiększa się pod długotrwałym obciążeniem, zmniejszając przepustowość i ostatecznie powodując koncentrację naprężeń w stawach.

Kluczowe wymagania dotyczące ściółki i pochówku:

• Materiał pościeli: Używaj materiału ziarnistego o maksymalnej wielkości cząstek 10 mm dla rur o średnicy do 200 mm (20 mm dla większych średnic). Odpowiedni jest kruszony kamień, piasek lub wybrana zasypka ziarnista. Nigdy nie używaj gliny, skał, zamarzniętego materiału ani gruzu w strefie zakotwienia — ostre przedmioty w bezpośrednim kontakcie z rurą PE powodują koncentrację naprężeń, która inicjuje powolny wzrost pęknięć.
• Strefa osadzania: Materiał ściółkowy musi rozciągać się co najmniej 150 mm nad koroną rury przed przejściem na wybrane uzupełnienie. Strefę tę należy ułożyć warstwami i równomiernie zagęścić po obu stronach rury jednocześnie, aby zapobiec bocznemu przemieszczaniu się rury.
• Szerokość wykopu: Minimalna szerokość wykopu powinna być równa zewnętrznej średnicy rury plus 300 mm (150 mm z każdej strony), aby umożliwić odpowiednie zagęszczenie materiału do osadzania wzdłuż rury.
• Naddatek na rozszerzalność cieplną: PE ma współczynnik rozszerzalności cieplnej około 0,15–0,18 mm/m/°C — znacznie wyższe niż w przypadku stali lub żeliwa sferoidalnego. W przypadku instalacji naziemnych pętle dylatacyjne należy montować w odstępach 50–100 m, zapewniając swobodny ruch na podporach. W przypadku instalacji podziemnych w regionach o dużych sezonowych wahaniach temperatury rurę należy instalować przy średniej rocznej temperaturze gruntu, aby zminimalizować naprężenia osiowe wywołane termicznie.

Uwagi dotyczące instalacji specyficzne dla aplikacji

Rura PE do systemów nawadniających

Rury PE do systemów nawadniających są zwykle instalowane w gatunku PE80 lub PE100 w zakresie od SDR 13,6 do SDR 17, obejmującym zakres ciśnienia roboczego 4–10 barów większości systemów kroplujących i tryskaczowych w rolnictwie i krajobrazie. Kluczowe wymagania instalacyjne specyficzne dla nawadniania:

• Zamontuj przewody główne na minimalnej głębokości 450–500 mm do ochrony przed sprzętem rolniczym i zamarznięciem w klimacie umiarkowanym. Linie boczne do podpowierzchniowego nawadniania kropelkowego są zwykle instalowane na głębokości 200–300 mm.
• Zezwól pętle z wolną cewką przy zaworach strefowych i przy zmianach kierunku, aby uwzględnić ruch termiczny sekcji odsłoniętych na powierzchni lub płytko zakopanych podczas sezonowych zmian temperatury.
• Przed podłączeniem emiterów lub taśmy okapowej przepłucz cały system — połączenia stapiane i ściskane powodują powstawanie zanieczyszczeń, które blokują emitery kropli z otworami o średnicy 0,5–1,2 mm, jeśli nie zostaną usunięte przed rozpoczęciem pracy.

Rura PE do dystrybucji gazu

Rura PE do dystrybucji gazu spełnia najsurowsze wymagania instalacyjne dla wszystkich zastosowań rur PE. W większości jurysdykcji PE100 SDR 11 to minimalna specyfikacja dla gazu o średnim ciśnieniu (do 4 barów w wielu normach europejskich; do 10 barów w systemach o wyższym ciśnieniu). Krytyczne wymagania dodatkowe obejmują:

• Wszystkie złącza zgrzewane muszą być wykonane przez przeszkolonych i certyfikowanych operatorów — certyfikacja jest obowiązkowa zgodnie z normą EN 13067 (Europa) i równoważnymi przepisami krajowymi. Niecertyfikowane prace związane z fuzją rur PE do dystrybucji gazu stanowią naruszenie przepisów w większości jurysdykcji.
• Minimalna głębokość zakopania jest zazwyczaj 600–900 mm do góry rury na skrzyżowaniach z taśmą ostrzegawczą (żółtą z napisem „GAS”) zainstalowaną 300 mm nad koroną rury.
• Wszystkie złącza doczołowe muszą być rejestrowane za pomocą rejestratora danych dokumentującego parametry czasu, temperatury i ciśnienia — zapisy te są przechowywane jako część dokumentacji zarządzania aktywami przez cały okres eksploatacji magistrali gazowej.

Elastyczna rura PE do instalacji hydraulicznych

Elastyczna rura PE do instalacji wodno-kanalizacyjnych — zazwyczaj PE-RT (polietylen odporny na podwyższone temperatury) lub PE-X o mniejszych średnicach od 16 do 63 mm — służy do dystrybucji ciepłej i zimnej wody w budynkach mieszkalnych i komercyjnych. Uwagi dotyczące instalacji specyficzne dla tej aplikacji:

• Sprawdź, czy specyfikacja rury zawiera wymaganą temperaturę znamionową — standardowa rura PE nie jest przystosowana do ciągłego dostarczania ciepłej wody o temperaturze powyżej 60°C, podczas gdy PE-RT jest przystosowana do 70°C ciągła / 80°C krótkotrwale . Stosowanie standardowego PE w instalacjach ciepłej wody powoduje przyspieszone pełzanie i przedwczesne uszkodzenie złącza.
• Rozstaw podpór dla poziomych przebiegów elastycznej rury PE do instalacji wodno-kanalizacyjnych w temperaturze 20°C: odstępy 500 mm dla rur 16–25 mm; 800 mm dla rur 32–50 mm . Przy temperaturze roboczej 60°C zmniejszyć rozstaw podpór o 30% — podwyższona temperatura zmniejsza sztywność rury i zwiększa ugięcie pod własnym ciężarem.
• Nie osadzaj rur instalacyjnych PE-RT lub PE-X w betonie bez tulei ochronnej — alkalia betonowe mogą z czasem oddziaływać na niektóre składy PE, a rozszerzalność cieplna w obrębie betonowej obudowy powoduje niekontrolowane naprężenia na ściance rury.

Próba ciśnieniowa: weryfikacja integralności systemu przed uruchomieniem

Wszystkie systemy rur PE muszą zostać poddane próbie ciśnieniowej przed uruchomieniem. Lepkosprężyste zachowanie rury PE oznacza, że ​​ulega ona mierzalnemu rozszerzeniu pod utrzymującym się ciśnieniem — zjawisko to należy uwzględnić w procedurze testowej, aby uniknąć fałszywych odczytów uszkodzeń.

Wykres ilustruje kluczową różnicę: w szczelnym systemie PE ciśnienie spada równomiernie w ciągu pierwszych 60–90 minut w wyniku rozszerzania się ścianki rury, a następnie stabilizuje się. W nieszczelnym układzie występuje ciągły, niestabilizujący się spadek ciśnienia. Standardowa procedura badania ciśnienia hydrostatycznego rur PE (zgodnie z ISO 1167 lub EN 805 dla wody; EN 12007 dla gazu) uwzględnia to poprzez:

• Faza wstępnego kondycjonowania: Naciśnij, aby sprawdzić ciśnienie i przytrzymaj 30 minut , dodając wodę w razie potrzeby, aby utrzymać ciśnienie. Umożliwia to wstępne rozszerzenie ścianki rury przed rozpoczęciem fazy pomiaru.
• Ciśnienie próbne: Typowo 1,5x maksymalne dopuszczalne ciśnienie robocze (MAOP) do instalacji wodnych; określone wartości zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi dystrybucji gazu dla rur PE do dystrybucji gazu.
• Kryterium akceptacji: Po fazie wstępnego kondycjonowania system przechodzi pomyślnie, jeśli spadek ciśnienia w kolejnych 60-minutowych okresach testowych nie przekracza dopuszczalnego poziomu dopuszczalnego w przepisach — zazwyczaj 0,5–1,0 bara dla systemów wodnych po ustabilizowaniu.

Długoterminowy harmonogram konserwacji i monitorowanie stanu

Projektowany okres trwałości rur PE wynoszący 50–100 lat osiąga się dzięki połączeniu prawidłowej instalacji oraz zorganizowanemu programowi konserwacji i monitorowania. Poniższy harmonogram ma zastosowanie do zastosowań związanych z wodą, nawadnianiem i gazem, z dodatkowymi wymaganiami dotyczącymi dystrybucji gazu, jeśli ma to zastosowanie.

Często zadawane pytania dotyczące instalacji i konserwacji rur PE

P1: Jaka jest rzeczywista żywotność prawidłowo zamontowanej rury PE i jakie czynniki ją skracają?

Prawidłowo określona i zainstalowana rura PE100 ma min projektowana trwałość 50 lat w temperaturze 20°C zgodnie z metodologią długoterminowej wytrzymałości hydrostatycznej ISO 9080, a dane terenowe z przedsiębiorstw wodociągowych wskazują, że wiele sieci PE może pracować bezawaryjnie przez ponad 40 lat. Czynnikami, które najbardziej skracają żywotność są: utrzymujące się temperatury pracy powyżej temperatury projektowej (każde 10°C zwiększa o około połowę długoterminową wytrzymałość hydrostatyczną); obciążenie punktowe od ostrych kamieni w strefie zakotwienia (inicjuje powolny rozwój pęknięć od zewnętrznej powierzchni rury); Ekspozycja na promieniowanie UV na niestabilizowanej rurze; oraz nieprawidłowe parametry stapiania, które powodują niższą od standardów wytrzymałość złącza.

P2: Czy rurę PE można stosować do zastosowań w gorącej wodzie i jaki gatunek jest wymagany?

Standardowe rury PE80 i PE100 nie nadają się do ciągłego dostarczania ciepłej wody o temperaturze powyżej 60°C. W przypadku elastycznych rur PE do instalacji ciepłej wody należy określić PE-RT (polietylen o podwyższonej odporności na temperaturę) lub PE usieciowany (PE-X). PE-RT Typ II jest przystosowany do Praca ciągła w temperaturze 70°C i ciśnieniu 6 barów i krótkotrwałe szczyty 80°C. PE-X zapewnia podobną wytrzymałość temperaturową przy wyższych długoterminowych wartościach ciśnienia ze względu na usieciowaną strukturę molekularną. Przed określeniem parametrów zawsze sprawdzaj krzywą obniżania wartości znamionowych rury w zależności od temperatury i ciśnienia względem warunków projektowych systemu.

P3: Jak należy przygotować system rur PE na zimę, aby zapobiec uszkodzeniom spowodowanym zamarzaniem?

Rura PE może wytrzymać zamarzanie zawartej w niej wody bez uszkodzenia rury — jej elastyczność pozwala na rozszerzanie się wraz z lodem — pod warunkiem, że korek lodowy nie wytwarza ciśnienia hydraulicznego przekraczającego znamionowe ciśnienie robocze rury. Jednakże złączki, zawory i złącza zaciskowe są bardziej podatne na uszkodzenia spowodowane zamarzaniem niż sama rura. W przypadku rur PE do systemów nawadniających, które zimą pozostaną nieaktywne, należy całkowicie opróżnić system za pomocą przedmuchu sprężonym powietrzem przez zawory spustowe w najniższych punktach systemu. Sekcje nadziemne, złączki zaciskowe i izolatory przepływu zwrotnego należy zaizolować lub przenieść do pomieszczenia w celu przechowywania w zimie. Rura PE zakopana poniżej głębokości zamarzania nie wymaga specjalnego przygotowania do zimy.

P4: Czy rura PE nadaje się do agresywnych warunków glebowych i czy wymaga ochrony katodowej?

Sama rura PE jest z natury odporna na korozję i nie wymaga ochrony katodowej — jest to jedna z jej głównych zalet w porównaniu ze stalą i żeliwem sferoidalnym w agresywnych lub korozyjnych środowiskach gruntowych. Rura PE do dystrybucji gazu jest szeroko stosowana jako rura z wyboru w glebach silnie korozyjnych właśnie dlatego, że nie wymaga rozbudowanej infrastruktury ochrony katodowej, jakiej wymagają rury metalowe. Zastrzeżenie dotyczy metalowych elementów systemu: zawory stalowe, złączki przejściowe z PE na rurociągi stalowe i skrzynki zaworowe mające kontakt z agresywną glebą należy ocenić pod kątem wymogów w zakresie ochrony przed korozją niezależnie od samej rury PE.

P5: Czy rury PE można instalować metodami bezwykopowymi i jaki gatunek PE jest wymagany?

Tak — rura PE jest jednym z najbardziej odpowiednich materiałów rurowych do stosowania bezwykopowych metod instalacji, w tym poziomego wiercenia kierunkowego (HDD), rozrywania rur i wykładania poślizgowego zniszczonych istniejących sieci wodociągowych. W przypadku instalacji bezwykopowej, gdzie rura jest przeciągana przez otwór i może stykać się z gruntem skalistym lub rurą nadrzędną, Zdecydowanie zaleca się gatunek PE100-RC (odporny na pękanie). . PE100-RC ma zwiększoną odporność na powolny wzrost pęknięć inicjowanych przez obciążenia punktowe — główny mechanizm awarii spotykany w dyskach twardych przebija się przez skalisty grunt. Standardowy PE100 jest akceptowalny w przypadku rozrywania rury, gdy nowa rura jest wciągana do wstępnie spękanej rury macierzystej we względnie czystych warunkach.

P6: Jak naprawić cieknącą zakopaną rurę PE bez wymiany całej sekcji?

Standardową metodą naprawy zlokalizowanego wycieku w zakopanej rurze PE jest wykopanie w celu odsłonięcia uszkodzonego odcinka, odcięcie uszkodzonej części i zainstalowanie złączki naprawczej za pomocą złączy elektrooporowych. Sekcja napraw musi być przynajmniej 3 średnice rur po każdej stronie uszkodzenia aby zapewnić wykonanie nowych złączy na nieuszkodzonej, solidnej konstrukcyjnie ścianie rury. W przypadku elastycznych rur PE o małej średnicy stosowanych w instalacjach wodno-kanalizacyjnych akceptowalną alternatywą są złączki do napraw kompresyjnych przystosowane do ciśnienia roboczego systemu. Nigdy nie próbuj naprawiać nieszczelności rur PE za pomocą klejów lub materiałów łatających — nie tworzą one połączenia odpornego na ciśnienie i nie będą działać.